Rechts de familie Blok, links wij, de Voskuijltjes. Op de rechterfoto onze twee kinderen van 4 en 7, die zich 7500 km probleemloos lieten vervoeren.

De Baltische staten: Estland, Letland en Litouwen
De drie landen zijn iets groter dan Nederland maar kennen een bevolking van 2 à 3 miljoen, waarvan de meeste wonen in de stedelijke gebieden rondom Tallinn, Riga en Vilnius, de respectievelijke hoofdsteden van Estland, Letland en Litouwen. De rest van de landen is één groot natuurparadijs. Eindeloze bossen, meren en moerassen wisselen elkaar af, iets dat we in ons overvol landje allang niet meer kennen.
De fout moet niet worden gemaakt deze landen op één hoop te gooien. De verschillen zijn onderling net zo groot als tussen Nederland en andere EU-landen. Elk land heeft zijn eigen taal en cultuur. Onderling kunnen ze elkaar niet verstaan. Het Litouws en het Lets zijn Indo-Europese talen. Het Ests is een Oegrische taal en verwant aan het Fins en Hongaars. Voor ons zijn het volstrekt onbegrijpelijke talen. Een voorbeeld: "sorry" is in het Litouws "atleiskite", in het Lets "piedodie" en in het Ests "andke andeks".
De meeste Balten, met name de jongeren, spreken meestal wel wat Engels. Uitzondering is de Russische minderheid. Deze spreekt slechts Russisch en zal ook verder geen enkele moeite doen je te helpen.

In religie zijn er ook verschillen. Zo zijn de Litouwers katholiek terwijl de Letten en de Esten lutheraans zijn. Daarnaast is er een grote Russische minderheid die het Russisch-orthodoxe geloof aanhangt.
Verassend genoeg trekken de landen weinig gezamenlijk op. Litouwen is dankzij zijn ligging en religie sterk op Polen gericht, Estland op Finland. Letland, dat daar tussenin ligt, lijkt qua ontwikkeling wat achter te lopen. De drie landen, sinds 2005 lid van de Europese Unie, worden sterk gesubsidieerd door EU. Overal troffen wij borden aan waarop was te lezen dat een bepaald project werd gefinancierd door de EU.

Overal tref je sporen aan uit het grauwe Sovjet verleden. Deze zijn nog lang niet uitgewist en juist daarom maakt dit een reis naar deze landen extra interessant. Je ziet verlaten kolchozen en fabrieken. In veel dorpen en steden zie je treurige sovjetblokken die nog niet zijn gerestaureerd of afgebroken (wat meer voor de hand ligt). Helaas is er ook een ecologisch probleem. In het noord-oosten van Estland waren militaire installaties voor chemische en nucleaire oorlogsvoering gevestigd. Deze zijn weliswaar allemaal gesloten maar daarmee is men nog niet verlost van het afvalprobleem. Zo is er een radioactieve afvalberg van 12 miljoen ton(!) die nog moet worden opgeruimd. We zijn hier doorheen gereisd. In het donker gloeien we niet, dus ik neem aan dat het wel ok is, maar je voelt je toch niet helemaal prettig...

De drie landen, met name Estland en Letland, hebben een Russische minderheid van rond de 30% op een totale bevolking van rond de 2,5 miljoen. De Sovjet-Unie heeft altijd getracht de Baltische staten te russificeren, terwijl vele honderdduizenden Balten naar de Goelag werden afgevoerd. Dit is men uiteraard niet vergeten en ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de Russen nu worden achtergesteld. Kenmerkend is dat Letland na de omwenteling in 1992 de Russen statenloos wilde maken. Door de VN zijn ze uiteindelijk teruggefloten.

Veel Russen zijn in het oosten van Estland en Letland gevestigd, ver van de hoofdsteden Tallinn en Riga. Het is duidelijk te zien dat in dit gebied tot nu toe weinig of niets is geïnvesteerd. In plaatsen waar veel Russen wonen zien de huizen er haveloos uit, water komt uit een put. De wegen zijn in erbarmelijke staat. Ook de mensen zien er sjofel en treurig uit. Of hier een potentiële brandhaard ligt kan ik niet goed beoordelen, maar een gezonde situatie is het niet.
Zoals zo vaak in landen die een sterke groei doormaken profiteren de steden het meest. De prachtig gerestaureerde hoofdsteden Tallinn, Riga en Vilnius zijn ronduit juweeltjes en winnen het, wat mij betreft, van Amsterdam (mijn geboortestad), London en Parijs. Geen verkeerschaos, weinig criminaliteit en geen massatoerisme. Een biertje drinken op een terrasje, aan een prachtig plein, voor minder dan één euro. Kom daar in Amsterdam eens mee aan!
Mooie, moderne geklede vrouwen, druk bezig met hun mobieltje. Schitterende historische binnensteden en mooie winkelpromenades. De hele binnenstad van Vilnius heeft een wireless internetzone. Gratis, gesubsidieerd door het gemeentebestuur! Nergens elders in Europa aangetroffen. Hoezo achtergebleven gebied?

Het contrast met het platteland is echter enorm. Met name in de gebieden waar de Russen in de meerderheid zijn worden koeien met de hand gemolken en tref je nog paard en wagen aan. Supermarkten vind je overal. Het aanbod doet niet onder voor een supermarkt bij ons om de hoek. Het prijsniveau ligt stukken lager dan bij ons. Ouderwetse winkels (kruideniers) zijn er nog volop. Uitbundig versierde etalages tref je niet aan, dus makkelijk te herkennen zijn ze niet. Vaak zijn het huizen met tralies voor de ramen. Let dus op 'huizen' met de volgende opschriften: Pools "Sklep", Litouws "Pardutové", Lets "Veikals", Ests "Kauplus" of "Pood". Het aanbod is niet uitbundig, maar voldoende voor de eerste levensbehoeftes. Drank is er volop verkrijgbaar.

Pinnen is overal mogelijk. Geld wisselen op straat is er niet meer bij. De creditcard kan overal worden gebruikt bij het tanken. Op de spaarzame campings is dat een stuk lastiger, maar de prijzen zijn dusdanig laag dat je dat makkelijk contant kunt betalen.

Bereikbaarheid
Na het ineenstorten van het Sovjet regime en de toetreding van de Baltische landen tot de EU, is het reizen door deze landen een stuk eenvoudiger geworden. De grenscontroles stellen weinig voor en veroorzaken geen oponthoud. Dit maakt deze landen, net als elk ander EU-land, zeer toegankelijk. Een gewoon paspoort is voldoende en de groende kaart wordt overal erkend. Extra bijverzekeren is niet meer nodig.

De reis er naar toe is wel een hele onderneming. De landen liggen niet naast de deur. Het is ca. 1700 km naar de Litouwse grens. Weliswaar kunt u sinds 2005 gebruik maken van de nieuwe, schitterende Duitse A20: 400 kilometer, aangelegd in amper 5 jaar! In Polen houdt het echter op. Hier zult u uw reis moeten voortzetten over smalle wegen van veelal slechte kwaliteit met veel vrachtverkeer.
Extra handicap is de Russische enclave Kaliningrad dat tussen Polen en Litouwen ligt. Het vroegere Oost-Pruisische Königsberg is na de Tweede Wereldoorlog aan Rusland toegewezen (lees: ingenomen). Rusland had hier tijdens de Koude Oorlog zijn Oostzee vloot gehuisvest. Het was dus voor de Sovjets een strategisch belangrijk gebied.
Na het ineenstorten van het Sovjet regime heeft het zijn betekenis verloren. Nu de landen rond Kaliningrad bij de EU horen ligt het los van Rusland, en ligt het er wat verloren wij. Corruptie en misdaad tieren welig. Wie lef heeft koopt een duur visum plus extra WA-verzekering, doorstaat langdurige grenscontroles en snijdt een stuk af.
Königsberg, zoals Kaliningrad vroeger heette, is in de Tweede Wereldoorlog volledig verwoest. De restanten van de burcht van de Duitse Orde zijn in 1968 door de Sovjets opgeblazen, dus veel te zien is er ook niet. We adviseren dus om er omheen te rijden.

Wie zich al deze moeite getroost zal rijkelijk worden beloond met (nog) onbekende landen, schitterende steden, lege wegen, een natuur die nog echt natuur is en een prijsniveau dat ver onder dat van ons ligt. Hier kun je nog uit eten gaan zonder pijn in je portemonnee te voelen.
Als het een beetje mee zit met de files sta je in 3 dagen voor de Litouwse grens. Maar heb je tijd genoeg, combineer dan net als wij de reis met onderbrekingen in Polen. De schitterende stad Gdansk, het prachtig gerestaureerde kasteel van de Duitse Orde in Malbork, de ruïnes van de Wolfschanze, de kathedraal van Copernicus in Frombork, de mooie stad Olsztyn en het Mazurisch merengebied zijn stuk voor stuk de moeite van het bezoeken waard! In feite kunt u hier een volledige vakantie doorbrengen. Wij weten in ieder geval dat onze volgende reisbestemming Polen zal zijn!

Veiligheid
Geen enkel probleem! Nergens hebben we ons onveilig gevoeld. Zelfs in de grote(re) steden kun je je camper veilig parkeren en rustig een wandeling maken door de stad. In feite vonden wij de Baltische landen (en Polen) een stuk veiliger dan menige plek in west- en zuideuropa. Het enige hinderlijke is openbare dronkenschap. Vrijwel overal troffen we lieden aan die laveloos hun roes uitsliepen of zwalkend over straat waggelden. Niet echt onveilig maar ook niet prettig. Opvallend is dat het kopen van alcohol overal kan en mag. Supermarkten, gewone winkels en benzinestations verkopen sterke drank. Vaak zijn de helft van de schappen gevuld met sterke drank.
Samengevat is er geen enkele reden om niet naar deze landen te gaan vanwege vermeende problemen met de veiligheid.

Reizen door de Baltische staten
Wie houdt van lege wegen zonder files moet direct naar de Baltische landen gaan. Files zijn hier volstrekt onbekend. Zelfs de drie hoofdsteden kennen geen fileprobleem hoewel het daar uiteraard wel druk is met autoverkeer. De enige file die we tegenkwamen was een rij auto’s van 400 meter voor een wegopbreking bij Vilnius.
Nadeel is wel dat men er van uitgaat dat er ook geen tegenliggers zijn. Inhalen doet met zonder blikken of blozen op de meest idiote plaatsen. Gelukkig is het gedurende onze reis altijd goed gegaan, maar dat is meer geluk dan wijsheid.

Overal wordt, met dank aan EU-subsidie, hard gewerkt aan de kwaliteit van het wegennet. De wegen tussen de wat grotere plaatsen zijn over het algemeen goed te bereiden, met name in Estland is de kwaliteit van de hoofdwegen uitstekend. In afgelegen gebieden, met name het oosten, is de kwaliteit vaak slecht. Hier moet je je snelheid matigen, wil je de camper heel houden.
Alleen de hoofdwegen zijn geasfalteerd! Zodra je van de hoofdwegen afgaat, en dat gebeurt al snel, kom je op onverharde wegen terecht. Die lijken soms wel een wasbord. Met een camper zul je niet sneller kunnen rijden dan pakweg 30 km/u.

Zorg voor wegenkaarten waarop is aangegeven welke wegen verhard of onverhard zijn. Ik heb die van de Baltische landen, schaal 1:500.000, gekocht in een tankstation in oost-Polen. Voor een fractie van de prijs van ANWB-kaart, schaal 1:750.000, die in mijn ogen niet gedetailleerd genoeg is. Voordeel is ook dat benzinestations erop staan aangegeven.
Het aantal benzinestations groeit gestaag. Ook hier geldt dat rond de grotere plaatsen voldoende gelegenheid tot tanken is. Daarbuiten is het door het gebrek aan intensief autoverkeer allemaal een stuk minder. De truc is het er niet op aan te laten komen. Wij hebben vaak getankt toen de meter onder de 'half' stond. De prijs van diesel lag (zomer 2005) beneden de euro maar stijgt, ook hier, gestaag.

De bewegwijzering is in alle drie de landen, en Polen, uitstekend. Vrijwel alle wegen zijn genummerd en borden staan er genoeg. De enige plek waar het fout kan gaan is in Riga. In deze stad van 1 miljoen inwoners staat niet één bord! Een goede plattegrond is noodzakelijk.
Al met al is het rijden door deze landen een waar genot. Wij reden in de drukke zomermaanden juli en augustus zonder files en zonder problemen. Probeer dat eens in dezelfde periode in Frankrijk of Italië!

Overnachten
Ondanks andere geluiden zijn er campings in overvloed. Probleem is dat ze niet staan aangegeven of dat je ze niet eens herkent, ook al sta je ervoor. Een (originele) Baltische camping bestaat uit een paar houten huisjes en een gat in de grond als wc. Ze bevinden zich vaak in de meest mooie natuurgebieden. Met een camper kun je er vaak wel overnachten, maar niet altijd. De prijs is een paar dubbeltjes... De stilte 's nachts is een zegen, zeker vergeleken met moderne westerse en zuidelijke campings.
Dé truc om ze te vinden is te informeren bij de plaatselijke toeristeninformatiecentra. Vrijwel elke plaats heeft zo'n centrum. Deze zijn wél aangegeven en dus makkelijk te vinden. Zij kunnen je helpen aan een prachtige plek, maar ook vrij staan mag overal.

Maak wel duidelijk dat je met een camper reist. Een camper is een onbekend fenomeen. Niet alle camping zijn berekend op een "schwere Maschine". Soms bevindt een camping zich aan de rand van een moeras. Overbodig te vermelden waarom je hier beter niet kunt staan (ja, ook vanwege de muggen!). Vraag ook niet waar je gratis mag staan met je camper, dat mag namelijk overal.

Zorg dat de watertank vol is. Met name in het oosten is water moeilijk te tappen. Water komt hier nog vaak uit de put. De plaatselijke campingeigenaar is niet blij als je 200 liter water wilt tanken (krijg je ook niet).
Dankzij ACSI, Kosmos, ANWB en de ADAC neemt het aantal moderne campings snel toe. Hier betaal je tussen de 10 en 20 euro, hetgeen voor het lokale prijsniveau te veel is. Vaak zijn rond deze campings nog andere campings te vinden tegen aangenamere prijzen. Informeren bij eerder genoemde toeristencentra biedt uitkomst.
Ga dus niet proberen op de bonnefooi een camping te vinden, dat lukt niet. Op aanwijzing van lokalen vonden we campings op plaatsen waar we anders niet naar toe zouden zijn gereden.

Er is geen enkele reden om je aan te sluiten bij een georganiseerde camperreis. Deze landen zijn een stuk minder 'eng' dan zuid-Europa. Je gaat toch ook niet in konvooi naar Frankrijk? Deze landen zijn gemaakt voor de individuele camperaar die op zoek is naar rust en vooral veel ruimte. Een reis naar de Baltische landen is geen expeditie, maar een reis naar landen die hard op weg zijn naar een moderne samenleving. Door hun onbekendheid worden ze, ten onrechte, genegeerd. Gewoon gaan dus en laat die ACSI gids maar thuis.

Onze reis
We hadden een kleine zes weken voor onze reis, van 23 juli tot en met 31 augustus. Dit bleek in de praktijk ruim voldoende, ook om wat van Polen te zien.
Het weer was perfect: overdag een niet te heet zonnetje, 's avonds een aangename afkoeling. Volgens de boekjes regent het nooit lang achter elkaar, maar dat geldt natuurlijk niet als wij in de buurt zijn. We hadden vier dagen onafgebroken regen, maar daar bleef het dan ook bij. Voor de rest was het weer heerlijk!

We reden via de zogenaamde Hanzeroute, dus niet via Hannover, Berlijn, Warschau. Wij kozen voor het rustige, en wellicht snellere, Hamburg, Lübeck en dan over de nieuwe snelle en stille A20 naar Szczecin. Van daaruit door Polen.
De Baltische landen deden we 'linksom'. Eerst de westkant en vervolgens de oostkant. Aan de westkant is meer te zien. Wie sneller wil kan de oostkant sneller doorkruisen. Door Polen weer terug door het prachtige Mazurisch merengebied om nog even lekker te genieten aan één van de talloze meren.

Zaterdag 23 juli
Vertrek uit Almere.
Via Groningen en Bremen richting Hamburg.
Eerste overnachting vlak voor Hamburg i.v.m. dreigende lange files voor ons. Een stop in Jork op de gratis camperplaats bij het sportpark.

Zondag 24 juli
We wilden graag de Oostduitse Oostzeekust zien. Gestopt op de ruime en rustige camperplaats in Wittenbeck (€ 8,00) tussen Kühlungsborn, een groot kuuroord en toeristisch centrum, en Bad Doberan.
Leuk is het ritje tussen deze plaatsen met het stoomtreintje dat voor de camperplaats stopt. Er zijn volop fietsmogelijkheden.
Voor de camperservice berekent men € 3,00 hetgeen natuurlijk veel te veel is. Toch is deze plek nog vrij voordelig, vergeleken met wat men elders rekent aan de Oostzeekust. Aan deze kant van Duitsland moet je ook betalen per persoon. Zo kan een overnachting aardig in de papieren lopen...

Dinsdag 26 juli
Op weg naar het eiland Rügen. Via de B105 naar Stralsund. Hier werkt men hard aan een brugverbinding naar het eiland. Die is nog niet klaar, dus het is even dringen geblazen voor de smalle doorgang. Daarna rij je vlot door over de B09, zo'n beetje de enige weg over het eiland.
Overnachting op de parkeerplaats, tevens camperplaats, van de Königsstuhl in het plaatsje Hagen.
Hier bevinden zich de enige krijtrotsen van Duitsland, te vergelijken met de krijtrotsen van Dover, Engeland. Een gratis pendelbus brengt je erheen. Tip: In plaats van € 6,00 entree kun je ook een korte wandeling maken naar een mooier uitzichtpunt.

Woensdag 27 juli
Via de nieuwe en vooral stille A20 naar de grensovergang bij Szczecin. Het laatste stuk gaat over de afgrijselijke slechte A11. Pas op, je kunt beslist niet harder dan 50 km/u. Wel een mooi voorbeeld van hoe Oostduitse snelwegen er uit hebben gezien! Voor de rest is Oost-Duitsland netjes opgepoetst.
Gereden via de 20. Formaliteiten aan de grens stellen weinig voor, dus weinig oponthoud. Na de grens geld wisselen. De mooie Duitse snelweg A20 wordt verruild voor Poolse tweebaanswegen van wisselde kwaliteit. De gemiddelde snelheid gaat fors naar beneden. Houd hier rekening mee als u reist via Polen.

We overnachten op één van de campings in Czaplinek aan het Drawsokomeer.
Er zijn 4 campings naast elkaar op de weg naar Kolobrzeg. Dit was een rustige camping op een malloot na die 's nachts ging trommelen...

Vrijdag 29 juli
We wilden naar de 'wandelende duinen' in het Nationaal Park Slowinsky Narodowy bij Smoldzino aan de Oostzeekust. Dit zijn tot 30 meter hoge duinen die zich jaarlijks tientallen meters verplaatsen.
De duinen, het strand en de zee zijn prachtig. Ruimte en rust zijn volop aanwezig aan de Poolse Oostzeekust. Hier gaan we zeker nog een keer terug. Gereden via de 21. In de omgeving rond Smoldzino zijn veel (particuliere) campings te vinden. Wij stonden op een minicamping van een particulier. 's Nachts oorverdovend stil.

Zaterdag 30 juli
Via de 6 naar Gdansk en met de camper Gdansk ingegaan. Vervolgens doorgereden naar Malbork via de 7 en de 55. Achteraf was dit niet handig. Parkeren in Gdansk is lastig en voor Gdansk moet je meer tijd uittrekken dan een paar uur. Het centrum van Gdansk is prachtig en een absolute aanrader!
Er komen allerlei figuren op je af, die op je camper willen 'passen'. Beter is het om in Sopot te overnachten, en van daaruit met het openbaar vervoer naar Gdansk te gaan.
In Malbork staat de enorme, prachtig gerestaureerde, burcht van de Duitse Orde.
Een minicamping is te vinden aan de andere kant van het water tegenover de burcht, vlak na de parkeerterreinen. Overnachten kan ook op de parkeerterreinen maar is niet aan te raden.

Zondag 31 juli
Na de bezichtiging van het kasteel van Malbork (kan alleen in groepsverband met gids) via de 515, 519, 7 en 16 naar Olstzyn. Wie graag de vullingen in zijn kiezen wilt houden gaat via de 22 naar Elblag en dan naar de 7. De 515 en 519 zijn gatenkaas (zonder kaas). Olstzyn heeft een leuk centrum. De ordeburcht is een bezoek waard.
Via de 16 naar Mrgagowo. Hier vonden we een hele leuke camperplaats van Franse eigenaar. Net buiten het aardige stadje aan het meer. Het restaurantje serveert heerlijke maaltijden. Een aanrader!
Als volgt te vinden: volg de route naar de Masur Natur camping. Mragowo verlaten via weg 591 ri Ketzyn. Kort na de stoplichten ten noorden van Mragowo links richting Wola. Ingang na de bocht naar rechts, staat aangegeven.

Dinsdag 2 augustus
Litouwen! Via de 16 en de 8 naar de grens. Grensformaliteiten stellen niets voor. Na de grens ouderwets geld wisselen. Hier is het één uur later. Over de A5 naar de stadscamping van Kaunas. De camping ligt aan de jachthaven aan het meer van Kaunas (Kaunas Marios) en staat, geheel volgens Baltisch gebruik, niet aangegeven. De jachthaven wel dus die moet je volgen.
Blijf doorrijden ook als je denkt dit het niet kan. Doorrijden bij het motel, de werf op. Je manoeuvreert tussen de bootjes. Niet tegenaan rijden, want de verzekering gelooft je nooit. De weg, of wat er voor doorgaat, eindigt bij een slagboom. De havenmeester komt naar je toe.
Een hele mooie stek. Het chique terras en restaurant van de jachtclub is een aanrader!

Woensdag 3 augustus
Bezoekje aan het centrum van Kaunus. Je kijkt je ogen uit! Een prachtige, autovrije, winkelpromenade vol met moderne mensen. Een leuk historisch centrum. De camper kan je parkeren in de zijstraatjes. Wel vooruit betalen met muntjes. Wel doen, want de wielklem bestaat niet alleen in Amsterdam... Bij het casino kun je bewaakt parkeren. Betalen achteraf.
Via de uitstekend te berijden A1 en de A12 naar Siauliai. Ten noorden hiervan bevindt zicht de kruisberg (Gora Krzyzy). Hier staat het nationaal symbool van Litouwen: honderdduizenden kruizen als protest tegen eeuwenlange onderdrukking.
Gereden naar het centrum van Siauliai naar de "i". Staat netjes aangegeven. Adresje, plus routebeschrijving, naar de stadscamping. Die zou zonder aanwijzing van de "i"-dame volstrekt onvindbaar zijn geweest. De camping is aan de prijzige kant, maar helaas is er geen ander keus. Prima stek, maar wel af en toe een treintje.

Donderdag 4 augustus
Via de uistekende A11 naar Palanga. De wegen zijn hier een stuk beter dan in Polen. Onderweg verjaardag gevierd van onze nu 4-jarige dochter. Gestopt bij een wegrestaurant. Deze zijn in alle Baltische landen volop voorhanden en van goede kwaliteit. Er was jammer genoeg geen taart of gebak voorhanden.
Toen men begreep waarvoor we dat graag wilden hebben haalde de eigenaar in zijn auto in het volgende dorp een taart voor ons! Over service gesproken.
Camping in Karklé even ten zuiden van Palanga. Helaas in de stromende regen. Het strand ligt voor de deur.

Vrijdag 5 augustus
Door de regen de landtong van Neringa overgeslagen.
Letland! Via de A15 naar de grens. Ook hier ben je zo over grens, maar geld wisselen kan niet. Via de A11 naar Liepaje. In Liepaja kan je overal pinnen. Letland is zo mogelijk nog stiller dan Litouwen. Liepaja is een bezoekje waard. Leuk centrum met een aardige (Russische) markt. Letland kent een grote Russische minderheid van 26% op een bevolking van 2,7 miljoen.
Doorgereden via de Russische wijk Karosta in noordelijke richting. Door de aanwezigheid van een voormalige Sovjet marinebasis is deze wijk 50 jaar afgesloten geweest voor de Letten. De Letten nemen nu wraak door er geen Lat in te investeren. De wegen zijn afgrijselijk, de flats zijn vervallen. Je waant je in een afgelegen Russische stad in Siberië.
Weg wordt later onverhard wat minder beroerd rijdt, maar beroerd genoeg. Harder dan 30 km/u gaat niet.
Camping gevonden vlak voor Ziemupe. In het bos en bij het volkomen verlaten strand. 's Nachts donker en stil. Paradijs bestaat nog!

Zaterdag 6 augustus
Via Kuldiga, het oudste en het meest ongeschonden stadje van Letland doorgereden naar de moderne kust- en havenplaats Ventspils. Het centrum van Ventspils heeft een leuke winkelstraat met veel terrasjes en restaurant. Aan de haven is kennelijk altijd wat te beleven. Wij troffen daar een soort songfestival aan. Er is een openluchtmuseum, een zwemparadijs en een park in de directe omgeving. Ventspils heeft een zeer moderne camping die van West-Europese "kwaliteit" is. Helaas dus ook, met name op de zaterdagavond, muziek overlast. Jammer.

Maandag 8 augustus
Op weg naar Riga. Korte omweg via het slaperige stadje Kandava. Riga is een schitterende stad die niet mag worden overgeslagen. Het is heerlijk dwalen door het mooie historische centrum.
De stadscamping bevindt zich over de brug van de Daugava. Het moderne kantoor van de Hanza bank is een mooi baken. Tip: haal in Ventspils bij de toeristeninformatie een plattegrond van Riga. Om duistere redenen heeft men in Riga besloten geen wegwijzers te plaatsen. Qua verkeer komt deze stad overeen met Parijs!

Woensdag 10 augustus
Een gestaag stromende regen noodzaakte ons om de plannen enigszins te wijzigen. Wij wilden via een stop in de Estse kustplaats Parnu naar het natuureiland Saaremaa om vervolgens naar Tallinn te rijden. Men had ons beloofd dat de regen nog enige dagen zou aanhouden, dus veel trek hadden we er niet in. De hoofdwegen in Estland zijn van uitstekende kwaliteit waardoor we besloten direct naar Tallinn te rijden. Dit is uitstekend in één dag te doen.
Ook Tallinn is een juweeltje. Het centrum is een stuk kleiner dan Riga maar daardoor niet minder mooi. Door de aanwezigheid van een cruiseterminal is Tallinn een stuk toeristischer dan Riga, hetgeen toch een beetje jammer is. Overnachten doe je aan de jachthaven Tallinn. Dit ligt een paar kilometer op de weg naar Narva. Het centrum bereik je met een stadsbus die voor de deur stopt. De nabij gelegen stadscamping kan ook, maar die zag er wat grauwer uit.

Vrijdag 12 augustus
Bij Tallinn ligt het openluchtmuseum 'Rocca al Mare'. Waarom deze mooie naam is mij niet duidelijk, maar kennelijk vindt men het beter klinken dan 'Eesti Vabaöhumuuseum' wat de eigenlijke naam is. Hier vind je allerlei oude boerderijen en molens uit vroegere tijden. Leuk gedaan en erg leerzaam. Oostelijk gereden via de hoogste waterval van Estland, Valaste geheten (toch nog 20 meter) naar een aardige camping bij Toila.
De camping ligt bij het hotel-kuuroord. Het ligt aan zee (als je tenminste de 20 meter hoge klif niet mee telt). In het bos ligt verscholen een Duits oorlogsgraf. Dit ter herinnering dat in deze regio's zwaar is gevochten.

Zaterdag 13 augustus
Nog steeds oostelijk naar het verste punt van de reis, Narva. Hier rijd je door een treurig desolaat gebied dat uitsluitend door Russen wordt bewoond. Men had bedacht dat deze streek zich uitstekend leent voor chemische- en nucleaire industrie. De stad Sallamäe, dat er nog net zo uitziet als in de tijd van Stalin, was vroeger voor de Esten verboden gebied. Westerlingen waren er al helemaal taboe. De Russen lieten een leuke erfenis achter: 12 miljoen ton(!) radioactieve uraniumresten, zware metalen en giftige chemicaliën moeten nog worden opgeruimd. Hoe, weet niemand.
Bij de Russiche grens is een leuk kasteel te bezichten. Aan de overkant, Rusland dus, ligt de plaats Ivangorod, waar een nog groter kasteel staat te pronken. Puur gebouwd uit jaloezie. Vanuit het kasteel heb je een mooi uitzicht op de grenspost waar streng wordt gecontroleerd.
Overnachting op een camping (grasveld en strand bij een huis) in Kallaste aan het Peipsie meer. De camping staat in het plaatsje aangegeven. Kallaste heeft ook een informatiebureautje, naar Baltisch gebruik gesloten in het weekend.

Wat hier heel leuk is om te doen is een fietstocht door de dorpjes Nina, Kolkja, Kasepää en Varnja. Dit zijn de dorpen van de zogenaamde oud-gelovigen en worden bewoond door Russische vluchtelingen die destijds de tsaar niet wilden erkennen als hoofd van de Russisch-Orthodoxe kerk.
Hier heeft de tijd 300 jaar stil gestaan. Voor de deur zitten voornamelijk oude vrouwtjes uitjes te pellen. Met de camper er doorheen rijden kan ook. U zult met open mond worden nagestaard. In Varnja is een ‘camping’ (grasveldje) waar je kunt staan. Een unieke belevenis. Helaas laag het lager dan de weg waardoor wij niet het risico van bodemschade wilden lopen. Vanuit Kallaste is het prima te fietsen.

Maandag 15 augustus
Via Tartu, een leuk hip stadje met in het centrum een gratis wireless internet zone, via de 2 naar Aluksne. We zijn dan weer in Letland. De grenspost bij Murati is midden in het bos. De grenswacht was blij dat hij weer eens iemand zag. Hoewel de Letse A2 een doorgaande transitroute is naar Wit-Rusland, en zelfs doorloopt naar Moskou, kom je er geen hond tegen. Benzinestations helaas ook niet zodat wij op de laatste druppels Aluksne binnenreden. Hier zijn 4 benzinepompen achterelkaar geplaatst. Erg handig.
De camping (Ezermales geheten) aan het meer van Aluksne is een absolute aanrader. De eigenaar is een bezig mannetje die een beetje Duits brabbelt. Voor de ‘schwere Maschines’ heeft hij zowaar speciale plaatsen. De enige die we in de Baltische staten zijn tegengekomen. De camping is, zoals gebruikelijk, volstrekt onvindbaar. Maar de plaatselijke VVV uitkomst. De camping schijnt ook te staan in de gids van Kosmos. Door de afgelegen ligging zal het er geen storm lopen, en dat is maar gelukkig ook. Op die manier blijft het kampvuur en de sauna voor ons alleen! Het water is op rantsoen. Je krijgt per dag van hem een flesje drinkwater. Zorg dus ook hier dat de tank volzit. Je kunt er overigens uitstekend douchen.

Woensdag 17 augustus
Op naar het volgende paradijselijk stekje. Via Balvi, Rezekne, Daugavpils naar Pilskalnes Siguldina. Een parkje door een moersgebied met houten beelden uit de beroemde sprookjes van Anna Brigaderes. Wij hadden er nooit van gehoord maar de kinderen vonden het heel mooi.
Bij de plaatselijke kiosk kwamen we erachter dat er een camping was bij Drigenens. Dit staat op geen enkele kaart dus hebben we aanwijzingen van de perfect Lets pratende dame gevolgd. De camping bij Drigenes bestaat uit slechts één boerenhoeve die als trekkershut dient. Meer is er niet! Fantastisch dus.

Uit het niets kwam er een vrouwtje € 0,50 innen. We kregen zowaar nog een bonnetje ook. Wij waren, zoals gebruikelijk, de enigen. Door het natuurgebied is een natuurpad uitgezet waar je over houten vlonders loopt over een moeras. Uniek (de muggen hebben we echter in Nederland ook). 's Nachts stil en donker, heerlijk!

Donderdag 18 augustus
Litouwen alweer. Op weg naar Vilnius. Vilnius heeft geen stadscamping dus stonden we aan de mooie en moderne camping in Trakai. Dit ligt best wel een aardig eind uit Vilnius. Een rechtstreekse verbinding naar het centrum van Vilnius is er niet dus moet je met de camper naar de stad.
Aan de Tilto, een straatje vlak bij het centrum, is een overdekte parkeergarage waar je met je camper in kan, Wel vroeg komen want anders zijn alle plaatsen weg. Er schijnt aan de overkant van de rivier de Vilnia, daar waar deze uitkomt in de Neris, dus achter de heuvel van de Gedimino Kalnas, een parkeerplaats te zijn waar je prima met je camper kan staan. Het is de moeite dat even uit te zoeken want de ligging is perfect.

Waren wij al verwend door Riga en Tallinn, Vilnius is zo mogelijk nog mooier. Ik ga niet nog een keertje alle superlatieven uit de kast trekken, maar als ras-Amsterdammer kan ik alleen maar erkennen dat Amsterdam allang zijn glans heeft verloren. In dit soort steden voel je je veilig. Je betaalt je niet blauw aan de horeca en je fiets wordt ook niet gejat.
De camping bij Trakai ligt vlak bij de waterburcht. Eén van de mooiste bezienswaardigheden van Letland. Een bezoek aan Trakai en Vlinus laat zich dus prima combineren. Helaas zijn de prijzen West-Europees.

Zaterdag 20 augustus
Op naar Grutas Parkas bij Druskininkai. Dit ligt in het uiterste zuiden van Litouwen vlak bij de Wit-Russiche grens. Grutas Parkas is een groot park waar alle herinneringen aan het Sovjet-verleden naar zijn toegebracht. Hier staan alle beelden van Lenin, Trotski en Karl Marx bij elkaar. De meeste vol met verfspatten en sommigen missen handen of voeten; veroorzaakt doordat ze met geweld van hun sokkel zijn getrokken. Op de achtergrond klinkt Russische propaganda muziek. Erg interessant allemaal.

Druskininkai blijkt een heel leuk plaatsje te zijn midden in de bossen. Het is een kuuroord, dus op dat vlak is ook nog het nodige te beleven. Druskininkai heeft een grote en zeer moderne, en dus ook zeer dure camping. Verwend door de aangename prijzen hadden we daar geen trek in. De plaatselijke VVV dame maakte het allemaal zeer verwarrend en daardoor zeer komisch. Volgens haar was er helemaal geen camping. Nadat ik haar 4 x had verteld dat ik toch echt bij de receptie naar binnen was gelopen, bekende ze. Maar, hij was helemaal vol en al helemaal voor de 'schwere Maschinen'. Geduldig heb ik haar uitgelegd dat er minstens 150 vrije plaatsen waren. Nadat ze de camping had gebeld meldde ze trots dat er plaats was en begon me uit te leggen waar de camping was. Zucht, we kwamen er net vandaan.
Gelukkig hadden we even ten noorden van Druskininkai, weg 180, een hotel-restaurant gezien met een campingbordje. Dit bleek een uitstekende stek te zijn. De joviale uitbater kwam met een paar pullen bier aanzetten om ons te verwelkomen. Kijk, zo maak je vrienden!

Zondag 21 augustus
Polen! Net over de grens aan het mooie Wigry meer, aan de overkant van het klooster, ligt Stary Folwark. Een klein plaatsje met een paar restaurantjes en een hele leuke camping. Leuk om even een paar dagen te niksen.

Dinsdag 23 augustus
Mazurië staat bekend om zijn duizenden meren. Een prima stek om vakantie te houden. Het centrum is Gizycko. Deze streek is allang door onze oosterburen ontdekt en biedt uitgebreide voorzieningen voor camperaars. Het vinden van een leuke stek is hier geen enkel probleem.
Wij stonden een nachtje in Strzelce, net even onder Wilkasy. Wederom waren we de enigen. De volgende ochtend kwam de plaatselijk bakker met broodjes. Leuk!

Woensdag 24 augustus
Een bezoek aan Ketrzyn. Bekend? Vroeger heette het Rastenburg. Nog geen belletje? Wolfschanze dan? Dit was de plek waar Hitler zijn bunkers had gevestigd. Vergeet niet dat je hier bent in het voormalige Oost-Pruisen. Wij kwamen regelmatig oude Duitsers tegen die herinneringen aan het ophalen waren. Hmmm... Ik ben weliswaar van 1959 maar toch...

De bunkers zijn trouwens nog verrassend goed in tact. De Duisters hebben geprobeerd de boel op te blazen, maar dat is slechts ten dele gelukt. Een aanrader. Overnacht op de stadscamping van Frombork voor een bezoekje aan Copernicus.

Donderdag 25 augustus
De kathedraal van Frombork, waar ook de sterrenkundige Copernicus zijn torentje had, is de moeite van het bezoeken waard. Er hangt een slinger van Faucault. (Google maar even, is zeer interessant). Doorgereden naar de stadscamping van Elblag.

Vrijdag 26 augustus
Het Kanal Ostródzko Elblaski, ook wel bekend als het Oberländischer Kanal is hier het doel. Hier wordt de boot van Osroda naar Elblag door een unieke techniek over land getrokken. Het is te vinden ten zuiden van weg 7. Probeer niet binnendoor te rijden want dan ga je een paar eenzame uren tegemoet.

Zaterdag 27 augustus
Zuidwest van Gdansk leven nog ene kleine 200.000 Kasjoeben. Dit Slavische volk heeft zich al eeuwenlang weten te handhaven ondanks de vele vernietigende oorlogen die hier zijn uitgevochten. In het openluchtmuseum ‘Skansen’ bij Wdzydze (Echt! Het bestaat en met een goede kaart kom je er ook nog) kun je zien hoe deze mensen vroeger leefden.

Doorgereden naar Czluchow aan de 22 voor weer een leuke camping aan een meer.

Maandag 29 augustus
Duitsland! Neu-Brandenburg. Het einde komt onherroepelijk dichtbij. Neu-Brandenburg heeft een uitstekende gratis camperplaats aan het meer. Duitsland blijft toch wel een fantastisch camperland.

Woensdag 31 augustus
Met nog één stopje in Delmenhorst (Bremen) naar huis gereden. En hier eindigt een hele afwisselende en bijzondere camperreis.

Tot besluit...
Ik hoop dat het enthousiasme dat wij hebben gekregen voor Polen en de Baltische landen een beetje is overgekomen. Wie daar heen gaat, wel met enige voorbereiding, zal net als wij intens genieten!

Maart 2006,
Ron Voskuijl
Email: ronvosk@xs4all.nl